|
| |
|
OŚRODEK REGIONALNY
tel. (42) 633-98-00 w.206, 222
e-mail: osrodekregion@ldk.lodz.pl
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
POLSKIE BOŻE NARODZENIE
7 - 30.12.2011
|
|
|
| |
|
|
 |
|
Uroczysty charakter i trwałą tradycję w polskiej obrzędowości dorocznej ma okres zimowego przesilenia – od świąt Bożego Narodzenia aż do Trzech Króli. Sposób przeżywania tego czasu zawiera w sobie ślady zwyczajów pogańskich i antycznych oraz obrzędowość chrześcijańską. Szczególnie atrakcyjne są jego walory plastyczne i widowiskowe. Pod barwą, kształtem, kompozycją, żywym słowem i ruchem kryje się chęć zapewnienia pomyślności rodzinie i gospodarstwu oraz utrzymania dobrych stosunków z przodkami.
Wystawa ukazuje okres Bożego Narodzenia przez pryzmat akcesoriów obrzędowych z różnych obszarów Polski Środkowej w charakterystycznych dla nich kontekstach lokalnych. Uwagę pragniemy skupić na Wigilii, kolędowaniu i przedstawieniach sceny Narodzin. W przypadku naszej prezentacji zamierzony cel osiągamy poprzez aranżacje, rekonstrukcje i objaśnienia w postaci reprodukcji z literatury popularnej i fachowej.
Wyjątkową część ekspozycji stanowią rzeźba i malarstwo twórców ludowych i nieprofesjonalnych z obszaru województwa łódzkiego. To ich wyobraźni i wrażliwości zawdzięczamy barwne rzeźby i obrazy przybliżające nam Narodziny w Betlejem: grupy kolędników z gwiazdą, szopką i maszkarami zwierząt, postacie „wiliorzy” i „herodów”, a także ilustracje wierzeń oraz zabiegów magicznych znanych w społecznościach lokalnych – wiejskich i małomiasteczkowych. W drewnie utrwalono również łowicką wieczerzę wigilijną, strojenie choinki i wizytę księdza po kolędzie. Na płótnie do wspomnianych już realizacji dodano temat ucieczki do Egiptu zinterpretowany dość oryginalnie.
Ukształtowane przez wieki tradycje, postać, w jakiej przetrwały do naszych czasów, świadczą o zmianach w doznawaniu sacrum.
Magdalena Bożenna Liberska-Marinow
(frag. tekstu z katalogu)
|
| |
|
|
|
ABORYGENI AUSTRALII W FOTOGRAFII JADWIGII HADRYŚ
05.02.-19.03.2011
|
|
|
|
|
 |
|
Wystawa Aborygeni Australii w fotografii Jadwigi Hadryś to efekt kilkumiesięcznego pobytu Jadwigi Hadryś w małej aborygeńskiej osadzie Ramingining, położonej na terenie ścisłego rezerwatu, w buszu na północy Australii. Ramingining leży w samym centrum Ziemi Arnhema, terenu należącego do pierwotnych mieszkańców tego kontynentu. Żyje tam ok. 8 tysięcy Aborygenów, którzy zachowują wierność tradycyjnej kulturze i obyczajom swoich przodków.
Artystka zafascynowana kulturą Aborygenów spędziła w buszu, z dala od cywilizacji, kilka miesięcy. Z początku traktowano ją nieufnie i z podejrzliwością, lecz z czasem została nie tylko zaakceptowana przez lokalną społeczność, ale przeszła inicjację plemienną, dostała aborygeńskie imię i została "adoptowana" przez jedną z tamtejszych rodzin.
Wraz z zaufaniem Jadwiga otrzymała dostęp do wielu sfer życia Aborygenów, które zazwyczaj ukrywa się przed ciekawością obcych. Dzięki temu fotografie mają unikalny charakter. Na wystawę składają się portrety ludzi, miejsc świętych, sceny z obrzędów inicjacji, a także dzika, przepiękna przyroda północnej Australii.
Robert Andrzej Dul (autor scenariusza wystawy)
etnolog i antropolog kultury, podróżnik, badacz kultury rdzennych mieszkańców Australii i Wysp Oceanii
|
| |
|
|
|
CHOINKA - DRZEWKO ŻYCIA
08.12.2009 - 02.01.2010
|
|
|
|
|
|
|
|
Dziś trudno sobie wyobrazić święta Bożego Narodzenia bez choinki, zielonego drzewka, które w każdy dom wnosi radość i nadzieję. Współczesne drzewko, zanim przybrało aktualną postać, odbyło długą, wielowiekową drogęm (...).
W Polsce od najdawniejszych czasów mocowano u powały czub sosny lub świerka wierzchołkiem w dół. Taką zieleń w izbie zwano przeważnie podłaźniczką. Za tą pierwotną formą choinki i jej nazwą kryły się życzenia szczęścia dla domowników. Wiecznie zielona sosenka to symbol drzewa żywota, znak życiodajnej siły słońca, promień rozjaśniający ciemność, w której czyhają demony. Małe choinki mocowane u pułapu przystrajano jabłkami, orzechami, drobnymi ciastkami, ozdobami.
Współczesna, a zarazem tradycyjna choinka, według interpretacji chrześcijańskiej jest odwzorowaniem drzewa rajskiego, „drzewa życia”, biblijnego drzewa poznania, pod którym rozpoczęła się historia ludzkości. Dlatego choinkę wnosi się do domu w dniu wspomnienia pierwszych rodziców: Adama i Ewy. Na drzewku nie może zabraknąć jabłek – owoców z biblijnego drzewa - które w wierzeniach ludowych symbolizują zdrowie do późnej starości. Między iglastymi gałązkami wiją się słomkowe i bibułkowe łańcuchy – są one pamiątką po wężu kusicielu. Gwiazda na szczycie drzewka jest symbolem gwiazdy betlejemskiej, która wskazywała Trzem Królom drogę do Dzieciątka Jezus. Płonące na gałązkach świeczki oznaczają światło Chrystusa, mówią o nieskończonej miłości Boga do ludzi. Według wierzeń ludowych ogrzewają dusze przodków odwiedzających swoje rodziny
Ponadto na gałązkach tradycyjnych choinek pojawiają się figuralne pierniki zdobione lukrem, przedstawiające ludzi, ptaki, zwierzęta i ciała niebieskie, a także orzechy i cukierki. Mają one ucieszyć dzieci i zapewnić dostatek w zbliżającym się roku. Pod choinkami umieszczano również drobne prezenty, a w niektórych domach także bożonarodzeniowe szopki.
Ekspozycja przybliża historię zielonego drzewka i prezentuje choinki tradycyjne, o charakterze regionalnym, a także oryginalne realizacje współczesne. Świąteczna propozycja może stać się inspiracją dla osób, które będą stroić drzewka w rodzinnych domach. Wystawa jest okazją do pokazania wyjątkowych ozdób choinkowych, które wykonali uzdolnieni twórcy z obszaru województwa łódzkiego i nie tylko.
Magdalena Bożenna Liberska-Marinow
(frag. tekstu z katalogu)
|
| |
|
|
|
TUAREGOWIE Z MALI I NIGRU wystawa fotograficzna
3 - 30 czerwca 2009
|
| |
|
|
|
|
|
(...) Tuaregowie są berberskojęzycznym ludem pasterskim zamieszkującym centralną i południową Saharę tzn. południowo-wschodnią Algierię, południowo-zachodnią Libię i północne rejony Mali i Nigru oraz strefę Sahelu w Burkina Faso. Sami określają się mianem Kel Tamachek – „mówiący w języku tamachek”, lub Kel Tagelmust – „zasłaniający twarz”; nazwa ta podkreśla charakterystyczny dla mężczyzn tuareskich zwyczaj zasłaniania twarzy, dziś w niektórych środowiskach zanikający.
Przyjmuje się, że społeczność Tuaregów liczy około 2 miliony osób (...)
(fragment tekstu z katalogu wystawy)
Doktor Adam Rybiński, etnolog z Instytutu Studiów Regionalnych i Globalnych Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego, od ponad trzydziestu lat prowadzi badania nad kulturami ludów pasterskich zamieszkujących w Afryce Północnej i Zachodniej - wśród Beduinów w Algierii, Tekna w Maroku i Tuaregów w Algierii, Mali i Nigrze. Głównym celem tych wypraw jest gromadzenie materiałów do obszernej publikacji, w której ukazane zostaną problemy, z którymi borykają się współcześnie różne społeczności tuareskie. W trakcie tych corocznych wyjazdów badaniom etnograficznym towarzyszy gromadzenie dokumentacji fotograficznej i filmowej.
|
|
|
|
|
|
INDIANIE ANDÓW I MEZOAMERYKI W OBIEKTYWIE ANTROPOLOGA
12.02-01.03.2008
|
|
|
|
|
|
|
|
Wystawa Indianie Andów i Mezoameryki w obiektywie antropologa ..., autorstwa prof. Magdaleny Kotarskiej-Śniadeckiej, to niezwykle wartościowy, wybrany zbiór zdjęć będących dokumentacją badań terenowych prowadzonych przez autorkę systematycznie w trakcie ostatnich 10 lat (1997-2007) na terenie całej Ameryki Łacińskiej, w tym szczególnie w krajach andyjskich, takich jak: Ekwador, Boliwia czy Peru oraz w krajach mezoamerykańskich, jak Meksyk czy Gwatemala. Autorka zdjęć jest wybitnym fachowcem w kwestiach kultur latynoamerykańskich, cenionym w środowisku zarówno polskich, jak i zagranicznych badaczy tego regionu.
W trakcie swych penetracji zwracała szczególną uwagę na istotne aspekty życia, zwłaszcza rodzimej ludności tego kontynentu. Docierała bardzo często do miejsc znajdujących się z dala od szlaków turystycznych i dokumentowała sytuacje, które są niepowtarzalne (np. ważne wydarzenia o randze historycznej typu spotkania przywódców czy wizyty osób wysoko postawionych w hierarchii społecznej czy politycznej), a także życie codzienne, barwne targi, święta i uroczystości religijne, wreszcie rozmaite wydarzenia społeczno-kulturowe o szczególnym, unikalnym charakterze.
Ten przebogaty materiał zdjęciowy jest istotnym uzupełnieniem badań i publikacji autorki, a jego walory poznawcze i dokumentacyjne wzbudziły duże zainteresowanie i uznanie w środowiskach naukowych Ameryki Południowej, gdzie również był prezentowany. Gorąco rekomenduję wystawę fotograficzną prof. Magdaleny Śniadeckiej-Kotarskiej.
Prof.Aleksander Posern-Zieliński
Prof. dr hab. Magdalena Śniadecka-Kotarska (autorka), etnolog i antropolog kultury, absolwentka etnografii Uniwersytetu Łódzkiego, swoją przygodę z Ameryką Łacińską rozpoczęła jeszcze w trakcie studiów - od zorganizowania i udziału w 9-miesięcznej studenckiej wyprawie do Peru i Ekwadoru (1978/79). Z czasem ten rejon świata stał się jej pasją i głównym obiektem zainteresowań naukowych. Autorka jest obecnie jednym z 3 samodzielnych latynoamerykanistów polskich - specjalistą od kultur andyjskich i mezoamerykańskich .
Zawodowo związana jest z Uniwersytetem Łódzkim, a od 1995 roku także z Centrum Studiów Latynoamerykanskich UW (od 2005 r. jako profesor Uniwersytetu Warszawskiego) oraz badawczo z Instytutem Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM (członek Zespołu ds. Kultur Ameryk). Przez 12 lat była pracownikiem naukowym Katedry Etnologii UŁ, a od 1995 Instytutu Studiów Międzynarodowych, gdzie od 2001 roku kieruje Zakładem Studiów Latynoamerykańskich.
|
|
|
|
|
|
IDĄ GODY IDĄ... . INSPIRACJE BOŻYM NARODZENIEM
04.12.2007 - 03.01.2008
|
|
|
|
|
|
KOLORY NUSANTRY - SPOJRZENIE Z JAWY
04-22.09.2007
|
| |
|
|
|
MONGOLIA KRAJ PASTERZY
03-25.03.2006
|
| |
|
|
|
STAJENKA CICHA... BOŻE NARODZENIE WE WSPÓŁCZESNEJ RZEŹBIE LUDOWEJ
03-29.12.2006
|
|
|
|
|
|
SERCEM MALOWANE. WSPÓŁCZESNE MALARSTWO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO
01-29.12.2005
|
|
|
|
|
|
GÓRY SIEMEN - ETIOPIA
02-24.03.2005
|
| |
|
|
 |
|
(...) Widziałem góry na wszystkich kontynentach i nie spodziewałem się, że górski krajobraz może mnie swym wyglądem zaskoczyć. W Etiopii zrozumiałem, że wszystko jeszcze przede mną. Znalazłem się w górach, jakich nigdzie indziej nie ma na Ziemi. Pionowe urwiska, z których można skakać na spadochronie, wielkie kaniony, śmiałe iglice, a ponad kaniony wznoszą się jeszcze na tysiąc metrów wierzchołki wygasłych wulkanów. Szokuje różnorodność form. Pionowe ściany twardzielców bazaltowych, czeluście kanionów, wymyślne kształty ostańców i stożki wulkaniczne (...).
(fragment tekstu z katalogu)
Ryszard Czajkowski (autor) - fizyk z wykształcenia, z zamiłowania podróżnik, autor programu telewizyjnego „Przez lądy i morza”. W czasie swoich podróży na wszystkie kontynenty wykonał kilkadziesiąt filmów o charakterze podróżniczo - geograficznym i ponad dwieście programów telewizyjnych. Wynikiem jego podróży są reportaże w periodykach i ponad dwadzieścia indywidualnych wystaw fotograficznych prezentowanych nie tylko w Polsce.
Pierwsze jego wyprawy - to ekspedycje polarne na Antarktydę i Spitsbergen. Początkowo interesował się krajobrazem, ale po pierwszej wyprawie do Indii oraz jeszcze królewskiego Afganistanu, coraz bardziej zaczęli fascynować go ludzie, ich kultura.
Późniejsze wyprawy do innych krajów Azji, Afryki, i na wyspy Polinezji, pogłębiły te zainteresowania. Organizował i brał udział w kolejnych wyprawach do Afryki i Azji, wynikiem których są filmy etnograficzne, między innymi: „Sposób na Afrykę”, „Tajemniczy świat Dogonów”, „Tajemnice Wyspy Wielkanocnej” i „Quirimba - wyspa szczęścia”. Równolegle prezentował zdjęcia na kolejnych wystawach fotograficznych i pisał artykuły w różnych periodykach m. in. w „Papieskich Intencjach Misyjnych” i „Poznaj Świat”.
W uznaniu jego działalności, na Antarktydzie nazwano górę jego imieniem – „Czajkowski Needle” oraz został członkiem prestiżowego nowojorskiego klubu „The Explorers Club”.
W roku 2003 był znowu w Afryce, w Etiopii. Zafascynowały go góry Siemen. Przyroda, morfologia gór, ludzie którzy uprawiają ziemie do wysokości 3600 – 3900 metrów n.p.m., ale największe zainteresowanie wzbudziły w nim losy etiopskiego chrześcijaństwa. Świątynie na ambach, historia arki przymierza, świątynie w Lalibeli i samo pełne życia miasto. Do najciekawszych ostatnich podróży zalicza Deltę Okawango, Wielkie Zimbabwe, a przede wszystkim Dolinę Omo i jej mieszkańców: Hamerów, Mursi i Konso. W 2004 roku odbył podróże do Sudanu i Ziemi Świętej.
|
| |
|
|
|
SZOPKA. BOŻE NARODZENIE W RZEŹBIE LUDOWEJ.
04-30.12.2004
|
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|
