KLUB TAŃCA ŁDK TANIEC TOWARZYSKI ŁÓDŹ

W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO

MINISTERSTWA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
”EDUKACJA KULTURALNA I UPOWSZECHNIANIE KULTURY”

ZREALIZOWANY ZOSTAŁ

I ETAP PROJEKTU

„PEJZAŻ WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH ...”

W tradycyjnym wiejskim krajobrazie ingerencja człowieka była z zasady zgodna z naturą. Stąd też układ zabudowy, urbanistyka, najbliższe otoczenie siedlisk ludzkich oraz mała architektura starały się z nią harmonizować i podkreślać cechy pejzażu. Wszystko to we właściwej skali i formie kształtowało krajobraz charakterystyczny dla danego regionu. Szczególną rolę w kulturowym krajobrazie polskiej wsi odgrywały małe formy architektury sakralnej, a więc kapliczki, krzyże i figury przydrożne. Lokalizowano je na wzniesieniach okalających miejscowości, przy rozstajach dróg, granicach, w pobliżu kościołów i cmentarzy, a nawet w ogródkach i placach przydomowych. Kapliczki i figury przydrożne były nie tylko wyrazem wyznawanej wiary, ale pełniły również funkcje przekazu historycznego oraz kulturowego. Stawały się świadectwem wydarzeń z lokalnej i krajowej historii, ważnym dla podtrzymywania narodowej tradycji. Obsadzane drzewami, grodzone i dekorowane, tworzyły „święte miejsca”, które do dzisiejszego dnia skupiają naszą uwagę.

Kapliczki i figury przydrożne to również obiekty będące przykładami rzemiosła
i sztuki ludowej, pełniące ważne funkcje zwyczajowe i obrzędowe. Autorami tego typu obiektów byli niejednokrotnie najlepsi ludowi rzemieślnicy. Drewniane kapliczki do chwili obecnej są przykładem najlepszego warsztatu twórczego osadzonych w swoim środowisku artystów ludowych, żyjących poprzez swoje prace „za pan brat ze świętymi”.

Nadrzędnym założeniem projektu pn. „Pejzaż Wszystkich Świętych – rewitalizacja krajobrazu kulturowego” jest przede wszystkim przywrócenie dawnego ludowego krajobrazu, poprzez odtwarzanie i wprowadzanie nowych form zgodnie z tradycyjnymi wzorami danego regionu. Poza ochroną krajobrazu kulturowego i zachowaniem tzw. małej architektury drewnianej istotna była również aktywizacja twórców ludowych oraz popularyzacja osiągnięć twórczości nieprofesjonalnej. „Pejzaż ...” poprzez swój wymiar zwiększył zarazem atrakcyjność turystyczną regionu. Kapliczki wzbogaciły między innymi piesze i rowerowe ścieżki turystyczne. Obecnie niektóre z tych miejsc, np. upamiętniające ważne wydarzenia historyczne, mogą stanowić pomoc przy realizacji programu edukacyjnego dla szkół. Uroczyste ustawienie każdego z obiektów było nie tylko religijnym wydarzeniem związanym z jego poświęceniem, ale również umożliwiało integrację społeczności lokalnej, wpisując się w życie kulturalne regionu.

Projekt, którego realizacja była możliwa dzięki finansowemu wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, został pomyślany jako wieloetapowe zadanie, które swoim zasięgiem ma objąć obszar całego województwa łódzkiego. Etap pierwszy, realizowany w 2006 roku, który rozpoczyna przedsięwzięcie, dotyczył terenu Zespołu Nadpilicznych Parków Krajobrazowych – Sulejowskiego i Przedborskiego, objął dwa powiaty: piotrkowski i radomszczański i pięć gmin: Sulejów, Ręczno, Aleksandrów, Łęki Szlachekie, Przedbórz.

Obiekty zostały przygotowane dzięki projektom opierającym się na wieloletniej dokumentacji fotograficznej, lustracji terenu, przeprowadzeniu dokładnych - środowiskowych wywiadów, itp. Prowadzone w terenie badania umożliwiły wyznaczenie 12 miejsc, w których zostały rozmieszczone, wykonane przez utytułowanych rzeźbiarzy ludowych drewniane kapliczki przydrożne z figurami świętych i patronów. Autorami wykonanych obiektów byli: Andrzej Wojtczak – Kutno, Henryk Adamczyk - Łęczyca, Stanisław Szymczyk – Karkosy [pow. łeczycki], Wojciech Nagórski – Zduńska Wola, Adam Głuszek – Dąbrowice [pow. skierniewicki], Elżbieta Świderek – Skierniewice, Wiesław Janiak – Wieluń, Henryk Staszko – Kuźnica Skakawska [pow. wieruszowski], Wojciech Grzędowski – Petrykozy [pow. opoczyński], Małgorzata Kosińska - Zabostów Mały [pow. łowicki], Zbigniew Kołucki – Przedbórz [pow. radomszczański], Zbigniew Fabijański – Białynin Podbór [pow. skierniewicki].

Organizatorzy przedsięwzięcia mają nadzieję, że przywrócenie tych obiektów polskiemu krajobrazowi, na nowo uporządkuje oraz ożywi współczesny ludowy pejzaż, który przez ostatnie lata tracił coraz bardziej na swojej wyjątkowości i niepowtarzalności.

Andrzej Białkowski

Ośrodek Regionalny ŁDK

Piotr Wypych

Zespół Nadpilicznych Parków Krajobrazowych

OBIEKTY ZREKONSTRUOWANE W 2006 ROKU

1. Żeleźnica (pow. radomszczański, gm. Przedbórz) – kapliczka słupowa św. Jana Nepomucena

2. ok. Żeleźnicy (pow. radomszczański, gm. Przedbórz) – kapliczka słupowa św. Huberta

3. Policzko Stare (pow. radomszczański, gm. Przedbórz) – kapliczka brogowa św. Jana Nepomucena

4. ok. Miejskiego Pola (pow. radomszczański, gm. Przedbórz) – krzyż powstańczy 1863
i kapliczka skrzynkowa Matki Boskiej Królowej Polski

5. Przedbórz (pow. radomszczański, gm. Przedbórz) – kapliczka słupowa św. Jana Chrzciciela

6. Szarbsko (pow. radomszczański, gm. Aleksandrów) – kapliczka słupowa z Chrystusem Frasobliwym

7. Bąkowa Góra (pow. piotrkowski, gm. Ręczno) – kapliczka słupowa św. Rozalii

8. Ręczno (pow. piotrkowski, gm. Ręczno) – kapliczka słupowa św. Barbary

9. Stobnica (pow. piotrkowski, gm. Ręczno) – kapliczka słupowa św. Walentego

10. Tomawa (pow. piotrkowski, gm. Łęki Szlacheckie) – kapliczka słupowa Matki Boskiej Częstochowskiej

11. Trzepnica – kapliczka słupowa z płaskorzeźbami Matki Boskiej Częstochowskiej, św. Józefa i św. Antoniego Padewskiego

12. Klementynów (pow. piotrkowski, gm. Sulejów) – kapliczka słupowa św. Rozalii